Cisuma, mwe bantu! Nga kapeela wa fipe fya mishipa, nakwata amatoni ya fipusho pa lwa fyo ifipe fya mishipa fikuma ukufimba. Natubike fye muli uyu mutwe wa lyashi uwa kusekesha.
Icakubalilapo, bushe ukufimba cinshi? Ukufimba efyo umubili wenu ucita nga mwaceneka, nga mwakwata ubulwele, nangula nga mwafulwa. Caba nga inshila ya kucebusha iyo ilabomba pa kucingilila no kuwamya iminofu iyonaika. Ilyo waceneka, umubili obe ulatuma insandesande sha mulopa ishabuuta ne fintu fimbi ku ncende yaceneka. Ici kuti calenga kwaba ifishibilo ifikalamba ifya kufimba: ukukashika, ukufimba, ukukaba, no bukali.
Nomba, natulande pa lwa mishipa. Tepi ya mishipa, na kabili iyaishibikwa nga tepi ya ku mubili, ni tepi iyatambalala kabili iya kufimbapo iyo ubika pa nkanda yobe. Cilemoneka nge cakufwailako ica ma langi-lelo cilacita ifingi nga nshi. Catendeke ukupangwa mu myaka ya ba 1970 na dokota wa ku Japan uwe shina lya Kenzo Kase. Ukutula lilya, calicindama nga nshi ku bacimfyanya, abasambilila ifya ku mubili, na ku bantu ba lyonse abafwaya ukupoka ubukali.
E ico, bushe tepi wa mishipa ulakuma shani ukufimba? Kwaliba inshila shinono.
Inshila imo iyacindama ni mu kulenga umulopa ukupita bwino. Nga mwabika umushipa pa ncende yashinguluka umunofu uwafimba, kuti wafumyapo ulukanda mutembo-mutembo. Ici cilenga ukuti kube icifulo icinono pa kati ka nkanda ne fipimo fya mu kati. Icafumamo ca kuti imishipa ya mulopa muli ilya ncende ilakwata incende iikalamba iya kukulilako no kukunkumuka. Ukupita bwino kwa mulopa cipilibula ukuti umwela uukalamba uwa oxygen ne fya kulya kuti fyafika ku filonda ififimba, ica kutila cilafwilishako ukupola. Kabili ilyo umubili kuti wapola bwangu, ukufimba kulacepa bwangu. Ica kumwenako fye, nga ca kuti mwakwata ukupopomenwa kwa ku nsengo kabili mwacibika pa nshi, ukuwamya kwa mulopa kuti kwacefyako ukufimba no kupola bwangu. Kuti mwamona amasambililo nayambi pali uyu mutwe pa .4-amakwebo.
Inshila imbi iyo umushipa ulekuma ukufimba ni pa fyo ulekuma inshila ya lymphatic. Iciputulwa ca lymphatic cilafumya ifintu ifyaonaika, ubukose, ne menshi ayengi mu mubili. Nga kuli ukufimba, ilingi line kulaba ukulongana kwa menshi mu cifulo icaonaika. Icipe ca mishipa kuti cakwafwa ukulenga umulopa ukupita bwino. Nga ca kuti umuntu alekoka pa nkanda mutembo-mutembo, cilenga amenshi ya mu mubili ukupita, ayalenga ukuti amenshi yafulilako yafume no kucefyako ukufimba. E ico, nga ca kuti uli ne cifuba icafimba pa numa ya kubutuka inshita itali, ukubika umushipa kuti kwaafwa umubili obe ukufumya amenshi ayalundwako bwino bwino.
Icipe ca mishipa na co kuti cabombako ulubali mu kumfwa ubukali, ubusanshamo ukwabula ukulungatika no kufimba. Ubukali cishibilo icaishibikwa ica kufimba, kabili ilyo uli mu bukali, ukusakamikwa kwa mubili obe kuti kwakulilako, ici kuti calenga ubukali ukutwalilila. Icipe ca kufimbapo imisipa kuti calenga imisipa ne fipimo ukukosa no kucincimuka, kabili ici kuti cacefyako ubukali. Ngacakuti taumfwa ubukali ubunono, umubili obe tausakamikwa sana, elyo ici kuti calenga ukufimba ukuwama. Caba nga ulupi lwa kwasuka - ukukalipa ukucepa cipilibula ukusakamikwa ukucepa, kabili ukusakamikwa ukucepa kuti kwalenga kwaba ukwasuka kwalinga ukwa kufimba.
Nomba, natumone ifyakumwenako fimo ifya cine cine - ifya calo. Nalikwata abashita abaisa kuli ine no kunjeba amalyashi aya kupapusha. Umo uwa basambi ba kucilumba aliculile pa mabeya. Aali alelwisha no kufimba no bukali pa milungu iyingi. Pa numa ya kutendeka ukubomfya umupeto wesu uwa mishipa, amwene ukuti ukufimba kwacepeleko nga nshi mu nshiku fye ishinono. Ubukali na kabili bwatendeke ukucingililwa, kabili ali na maka ya kubwelela ku kusambilila kwakwe ukwa lyonse.
Kasitoma umbi ali no bwafya bwa ku nsengo ubwabipisha. Ukufimba mu nkonkoni yakwe kwalekula lyonse ilyo aleenda inshita itali nga nshi. Atendeke ukubomfya umushipa wesu uwa kucingililamo. Tacacefyeko fye imiku iingi iya kupopomenwa -, lelo ilyo ukufimba kwacitike, kwali ukwacepa.
Lelo calicindama ukwishiba ukuti umushipa te muti wa bushimapepo - fyonse. Cilabomba bwino nga ca kuti cabomfiwa nge ciputulwa ca nshita ya kundapa iyafikapo. Ku ca kumwenako, nga ca kuti mwacimfiwa nga nshi, mufwile ukufwaya ukupanda amano kwa ba dokota nangula kuli dokota uwa ku mubili. Icipe ca mishipa kuti caba icalundwako cisuma ku miti imbi pamo nga ukutuusha, ici, ukukakatika, no kusansabika (RICE).
Nga muletontonkanya pa kubomfya umushipa ku kufimba, pano pali ifya kupanda amano fimo. Icakubalilapo, shininkisheni ukuti mwasangulula no kuuma ulukanda uko mulebika tepi. Ici cilafwilisha tepu ukukakatika bwino. Icabubili, konkeni inshila shalinga isha kubomfya. Kuli inshila shapusanapusana isha kufimbilikisha ukulingana ne ncende ya mubili no musango wa cilonda. Kuti mwasanga amasambililo ayengi aya pa Intaneti ayalanga ifyo mwingacita bwino.
Nga kapeela wa mishipa, nalitemwa nga nshi ukupeela ifipe ifya pamulu -. Icipe cesu ica mishipa capangilwe ukufuma ku fintu ifya pa muulu - ifyabula ubulwele kabili ifyakosa. Kuti yatambalala no kucincintila kwa mubili obe ukwabula ukuonaula amaka ya iko aya kukakatika. Nangu uli kacimfyanya uulefwaya ukucefyako ukufimba pa numa ya kutamba ifyangalo ifikulu nelyo umuntu uulebomba no bulwele bwa kufimba ubwabipisha, umupeto wesu uwa mishipa kuti waba ica kusalapo cisuma.
Nga ca kuti mulefwaya ukwishiba ifingi pa lwa mishipa yesu nelyo mulefwaya ukutendeka ukulanshanya pa lwa kushita, mwikokola ukufika kuli ifwe. Lyonse tuli pano ukwasuka amepusho yenu no kumwafwa ukusanga ifyakupangapanga ifisuma ifyo mulefwaya.
Mu kulekelesha, ukufwala umubili kuti kwalenga umulopa ukupita bwino, ukulenga umulopa ukupita bwino, no kucefyako ukumfwa ubukali. Ni cibombelo icayanguka lelo icafikapo ica kuti kuti caba icacindama ku bumi bwenu no bumi busuma. E ico, mulandu nshi te kuti mueshe no kumona ubusuma bwafumamo mwe bene?
Ifyakubomfya
- Kase K, Wallis J, Kase A. Inshila ya Kulembelamo: Ukubomfya kwa fya miti ne fyangalo ukwa miti ya kuundapa iyakosa . 3rd ed. Icilonganino ca ku Kinesio ica ku calo conse; 2012.
- Ukufikapo kwa nshita no kukaba pa butali bwa mishipa mu bacekulu. Iciputulwa ca mubili . 1997 77(8):
